Իրավապաշտպան կազմակերպությունները ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների կոմիտեին ներկայացրել են երրորդ կողմի միջամտություն՝ Արցախի շրջափակման հետևանքով տեղաշարժի իրավունքը խախտելու գործով

«Իրավունքների պաշտպանություն առանց սահմանների» ՀԿ-ն՝ գործընկեր կազմակերպությունների հետ համատեղ, ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների կոմիտեին ներկայացրել է երրորդ կողմի միջամտություն՝ Լաչինի միջանցքի շրջափակման և Լեռնային Ղարաբաղի (Արցախ) բնակչության համար դրա մարդասիրական և իրավական հետևանքների վերաբերյալ։

Դիրքորոշումը ներկայացնում է փաստական ​​​​եզրակացություններ և իրավական վերլուծություն 2020 թվականի հրադադարի համաձայնագրից հետո Լեռնային Ղարաբաղը Հայաստանի հետ կապող միակ ճանապարհի` Լաչինի միջանցքի երկարատև փակման վերաբերյալ։ Ընդգրծվել է, որ միջանցքի փակումը և հետագա անցակետային ռեժիմը հանգեցրել են քաղաքացիական բնակչության տեղաշարժի և անհրաժեշտ ապրանքների ու ծառայությունների հասանելիության խիստ սահմանափակումների։

Զեկույցում նշվում է, որ 2022 թվականի դեկտեմբերից սկսած՝ միջանցքով տեղաշարժը աստիճանաբար խոչընդոտվել է և, ի վերջո, դադարեցվել։ Այն նկարագրում է լայնածավալ մարդասիրական հետևանքները` ներառյալ սննդի, դեղորայքի, վառելիքի և էլեկտրաէներգիայի պակասը, առողջապահության և կրթության խափանումը, ընտանիքների բաժանումը, բժշկական տարհանման խոչընդոտները և անցակետերում կամայական կալանքի դեպքերը։ Հաղորդվում է, որ անհամաչափորեն տուժել են խոցելի խմբերը՝ ներառյալ երեխաները, տարեցները, հղի կանայք և հաշմանդամություն ունեցող անձինք։

Կազմակերպությունները պնդում են, որ շրջափակումը և դրան առնչվող միջոցառումները խախտել են Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի հիմնական հոդվածները, ներառյալ ազատ տեղաշարժի իրավունքը, վերադարձի իրավունքը, ընտանեկան կյանքի պաշտպանությունը և անմարդկային կամ նվաստացնող վերաբերմունքի արգելքը։ Միջամտությունը նաև պնդում է, որ միջանցքի նկատմամբ արդյունավետ վերահսկողությունը համապատասխան պետական ​​​​պարտավորություններ է առաջացրել՝ ապահովելու քաղաքացիական անձանց անարգել անցումը և մարդասիրական օգնության հասանելիությունը։

Ներկայացնող կազմակերպությունները կոչ են անում Կոմիտեին հաշվի առնել այս փաստաթղթավորված հետևանքները և իրավական չափանիշները՝ պետության պատասխանատվությունը և տուժած քաղաքացիական անձանց պաշտպանության շրջանակը գնահատելիս։

Լուսանկարը՝ Vasily Krestyaninov/AP Photo